Postadan gelen bir ödeme emri, birçok kişi için ilk anda borcun kesinleştiği izlenimini oluşturabiliyor. Oysa icra takibinin türü, borca ilişkin itiraz imkânı ve süreler ayrı ayrı incelenmeli. Yapılan ilk işlem, ilerleyen aşamalarda haciz ve alacak uyuşmazlığının seyrini etkileyebilir.
Ödeme emrini okumadan ödeme veya itiraz kararı vermeyin
Belgede icra dairesi, dosya numarası, alacaklı, talep edilen tutar ve takip yolu yer alır. Önce bu bilgilerle borcun dayanağı karşılaştırılmalıdır. Genel haciz yoluyla ilamsız takipte itiraz süresi kural olarak tebliğden itibaren yedi gündür. Ancak kambiyo senetlerine özgü takiplerde ve ilamlı icrada usul ve süreler farklı olabilir.
Borca itiraz ile ödeme aynı sonuçları doğurmaz
Borçlu olunmadığı, borcun ödendiği veya istenen miktarın yanlış olduğu düşünülüyorsa başvurunun hukuki niteliği önem kazanır. İtirazın usulüne uygun yapılması bazı takiplerde takibi durdurabilir; ancak sonrasında alacaklı tarafından başka hukuki yollara başvurulabilir. İtirazın mutlaka her uyuşmazlığı sona erdirdiği düşünülmemelidir.
Alacaklı açısından da dosya hazırlığı gerekir
Alacaklının elindeki sözleşme, fatura, makbuz, senet veya banka kaydı takip yolunun değerlendirilmesinde rol oynar. Borç ilişkisinin türü, vade ve daha önce yapılan ödemeler incelenmeden yalnızca toplam rakama odaklanmak hatalı olabilir. İcra dosyasındaki işlem ile esas borç ilişkisinin hukuki dayanağı ayrı konulardır.
Hukuki süreçler birbirine bağlanabilir
Hukuki süreçlerin değerlendirilmesine ilişkin olarak, Rize Avukat ı İsmail Karaca’nın faaliyet gösterdiği Karaca Hukuk & Danışmanlık bünyesinde icra hukukunun yanı sıra tazminat hukuku, iş hukuku, miras hukuku, ceza hukuku ve aile ve boşanma hukukuna ilişkin uyuşmazlıklar da ele alınıyor. Bir işçilik alacağının veya tazminat kararının tahsili gibi durumlarda icra aşamasının önceki hukuki süreçten bağımsız düşünülmemesi gerekir.
İlk gün yapılacak pratik kontrol
Ödeme emrinin ve tebliğ belgesinin kopyasını saklamak, tebliğ tarihini not etmek, dosya numarasıyla resmî kayıtları kontrol etmek ve borca dayanak belgeleri toplamak yerinde olur. Tek bir genel süreye veya internetten alınmış örnek dilekçeye güvenmek yerine, takip türüne göre itiraz veya diğer başvuru yolları değerlendirilmelidir.
Haciz aşamasına gelmeden önce hangi kontroller yapılabilir?
Takip kesinleşmeden önce itiraz imkânı bulunup bulunmadığı, tebligatın usulü ve ileri sürülecek itirazın içeriği önem taşıyabilir. Takip kesinleştikten sonra da her malvarlığı unsuru bakımından aynı haciz kuralları uygulanmaz. Haczedilemeyen mallar, üçüncü kişilerin hakları ve haciz işleminin usulü gibi konular somut duruma göre ayrıca incelenir.
Borçlu bir ödeme yapmışsa dekontun hangi dosyayla ilgili olduğunu ve ödemenin hangi tarihte gerçekleştirildiğini saklamalıdır. Alacaklı ise takip talebinde istenen kalemlerin dayanağını açıklayabilecek belgeleri muhafaza etmelidir. Tarafların erken aşamada yaptığı bu kontrol, yalnızca rakamsal uyuşmazlıkları değil, hatalı işlem nedeniyle doğabilecek ek masrafları da azaltmaya yardımcı olabilir.
