Denizli’nin Tavas ilçesinde geleneksel yöntemlerle üretilen coğrafi işaret tescilli yanık kokulu koyun yoğurdu, hafif isli aroması ve keseleme yapılmadan elde edilen sert kıvamıyla damaklarda unutulmaz bir tat bırakıyor.
Tavas’ın asırlık lezzet mirası olan yanık kokulu koyun yoğurdu, yöre üreticilerinin ellerinde geleneksel üretim teknikleriyle yaşatılmaya devam ediyor. Herhangi bir süzme veya keseleme işlemine tabi tutulmadan doğal yollarla yoğun ve sert bir kıvam alan yoğurt, karamelize aroması ve karakteristik yanık kokusuyla benzerlerinden ayrılıyor. Tavas Belediyesi'nin girişimleriyle 2024 yılında coğrafi işaret tescili alan bu özel lezzet, bölgenin simgelerinden biri durumunda.
Yanık Kokunun Ve Sert Kıvamın Sırrı Ne?
Sabahın ilk ışıklarıyla sağılan koyun sütlerinin süzülmesiyle başlayan üretim süreci, odun ateşinde kızdırılan bakır kazanlarda yürütülüyor. Yoğurda adını veren karakteristik yanık aroma; hem kazanın tabanının hafifçe tutmasından hem de kaynama esnasında kepçeyle havalandırılan sütün üzerindeki kaymağın sararmasından elde ediliyor.
Yaklaşık 45 dereceye kadar soğutulan süt, bir önceki günden kalan doğal maya ile mayalanarak dinlenmeye bırakılıyor.
Üreticiler Asırlık Geleneği Anlattı
Tavas'ın Solmaz Mahallesi’nde yoğurt üretimi yapan Gülizar Karaçalı, lezzetin sırrını şu sözlerle dile getirdi:
"Sütümüzü odun ateşinde kızdırdığımız kazanımıza alıp kaymağı sarılaşıncaya kadar havalandırarak kaynatıyoruz. Tavas yoğurdunun en büyük özelliği olan o yanık kokuyu işte bu sararan kaymak veriyor."
Vakıf Mahallesi üreticilerinden Mustafa Yahşi ise ürünün tarihsel geçmişine değinerek, "Eskiden buzdolapları yokken dedelerimiz yoğurdu uzun süre muhafaza etmek için çam ve ardıç dalları arasında saklar, pazarlara katırlarla taşırlardı. Bugün aynı geleneksel pişirme yöntemlerini kalaylı bakır kazanlarımızda yaşatmaya devam ediyoruz" dedi.
Lezzetin Tarihi Kitaplaştırılıyor
Tavas yoğurdunun özgün yapımı ve tarihsel serüveni, Tavas'ın kültürel tanıtımına katkı sağlayan araştırmacı Muhammet Kahraman’ın çalışmalarıyla gelecek kuşaklara aktarılması amacıyla yakın zamanda kitap haline getirilecek.
