Denizli'nin Beyağaç ilçesinde yaşayan ve UNESCO tarafından "Yaşayan İnsan Hazinesi" unvanına layık görülen Halime Özke, 7 yaşında başladığı sipsi geleneğini yıllardır tek başına ayakta tutuyor. Teke yöresine ait bu eşsiz kültürel mirasın son temsilcilerinden olan 78 yaşındaki Özke, geleneğin yeni kuşaklara aktarılamaması nedeniyle büyük üzüntü yaşıyor.
7 Yaşında Dağlarda Başlayan Serüven
Beyağaç ilçesinde 1948 yılında dünyaya gelen Halime Özke, Teke yöresine özgü küçük üflemeli bir çalgı olan sipsi ile henüz 7 yaşındayken tanıştı.
Çalgının yapımını ve icrasını dağlarda keçi güderken aile büyüklerinden öğrenen Özke, çevresindeki yetenekli ablalarını ve yöredeki diğer sipsi icracılarını gözlemleyerek yeteneğini geliştirdi. Radyodan dinlediği türküleri kulak aşinalığıyla sipsiye uyarlayan Özke, zamanla bu çalgıyı sadece günlük yaşamında değil; düğün, kına gecesi, sünnet ve yayla şenlikleri gibi yöresel etkinliklerin de vazgeçilmez bir parçası haline getirdi.
"Kursa İzin Vermediler, Ben Tek Kaldım"
Geçmişte Beyağaç'ta çok sayıda kişinin sipsi çaldığını belirten Özke, zamanla geleneğin taşıyıcılarının azalmasıyla hem icracı hem de yapımcı olarak tek başına kaldığını anlattı.
Köyünde eskiden sipsi çalan genç kızların, evlendikten sonra eşlerinin izin vermemesi nedeniyle bu kültürü devam ettiremediklerini ifade eden Özke, "Eskiden burada yaşayan çok insan çalardı bunu. Herkes bazı sebeplerle zamanla bıraktı. Beyağaç'ta yaşayan birkaç kişinin girişimiyle kurs açalım, bu kültürü gelecek nesillere aktaralım dedik ama aileler çocuklarına izin vermedi, o da öyle kaldı" sözleriyle yaşadığı hayal kırıklığını dile getirdi.
Babadan Oğula Değil, Anneden Oğula Geçen Miras
Sipsi geleneğinin geleceği konusunda derin endişeler taşıyan usta sanatçı, kendisinden sonra bu çalgıyı öğrenen tek kişinin oğlu olduğunu belirtti. Özke, "Benden sonra çalan sadece oğlum var, ondan sonrası yok, kimse öğrenmiyor. O da düğünlerde yanımda dümbelek çalarken öğrendi" diye konuştu.
Külliye'de "Yaşayan İnsan Hazinesi" Ödülü
Sipsi alanındaki eşsiz bilgi ve birikimi, Halime Özke'yi uluslararası bir unvana taşıdı.
2017 yılında UNESCO Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi kapsamında UNESCO Bilim Kurulu tarafından "Yaşayan İnsan Hazinesi" ilan edilen Özke, bu gururu 11 Şubat 2020 tarihinde Ankara'daki Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde yaşadı. Ödülünü Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın elinden alan Özke, o günleri şu sözlerle anlattı: "Beni birkaç televizyon programında görmüşler, oradan da bu unvana layık görmüşler. 2020 yılında Ankara'ya davet edildim ve plaketimi Sayın Cumhurbaşkanımızın elinden aldım."
