Denizli'nin Beyağaç ilçesinde 1980'li yıllarda küçük bir denemeyle başlayıp sınırları aşan meşhur Beyağaç karpuzunun hikayesi, eski Belediye Başkanı İsmail Eliuz tarafından kaleme alındı. Tütüne alternatif olarak ekilen ve kısa sürede ilçeye festival coşkusu yaşatan devasa karpuzların hikayesi, bölgedeki yeni sulama imkanlarıyla yeniden canlanmayı bekliyor.
Tütüne Alternatif Arayışı ve İlk Tohumlar
Denizli'nin Beyağaç ilçesinde 1980'li yıllarda küçük bir deneme ile başlayıp uluslararası pazarlara kadar uzanan Beyağaç karpuzunun hikayesi, dönemin tanığı ve üreticisi eski Belediye Başkanı İsmail Eliuz tarafından gün yüzüne çıkarıldı.
1979 yılında Beyağaç Lisesi'ne atanan Eliuz, bölge halkının ekonomik zorluklarına çözüm bulmak amacıyla, yoğun emek isteyen ancak TEKEL tarafından düşük kaliteli bulunarak değer görmeyen tütüne alternatif bir ürün arayışına girdi. Kale'nin Kurubağlık köyünden temin ettiği Amerikan menşeli Charleston Gray cinsi karpuz tohumlarıyla 1981 yılında 10 dekarlık tarlada ilk üretimi gerçekleştirdi. Açık yeşil renkli, ince uzun yapılı ve belirgin aromalı bu ürün, Beyağaç toprağının özellikleriyle birleşince eşsiz bir lezzet ortaya çıktı.
Tüpleme Yöntemiyle Gelen Büyüme ve Festivaller
İlk yılın ardından denemeden vazgeçmeyen Eliuz, 1982 yılında hazır fidelerin kullanıldığı tüpleme yöntemine geçerek çok daha düzenli bir üretim sağladı.
Kişisel kazançtan ziyade çiftçiye örnek olmayı amaçlayan bu hamle kısa sürede tüm ilçeye yayıldı. Beyağaç çiftçisinin hızla benimsediği bu yeni üretim kolunda, ağırlığı 25-30 kilograma, hatta nadiren 35 kilograma kadar ulaşan devasa karpuzlar yetiştirildi. Ürünlerin 1984 yılından itibaren komşu illere ve yurt dışına ihraç edilmeye başlanmasıyla dönemin Belediye Başkanı merhum Hüseyin Pulaş'ın girişimiyle 1986 ve 1987 yıllarında Karpuz Festivali düzenlendi.
Kuruyan Su Kaynağı ve Yeniden Canlanma Umudu
Beyağaç karpuzunun bu durdurulamaz yükselişi, tarımsal sulama için hayati önem taşıyan Subaşı Mahallesi'ndeki Su Gözü kaynağının kurumasıyla ne yazık ki durma noktasına geldi. Susuzluk nedeniyle çiftçinin en önemli gelir kaynaklarından biri haline gelen ticari karpuz üretimi zamanla sona erdi.
Bugün ise 2004-2009 yılları arasında Beyağaç Belediye Başkanlığı da yapan İsmail Eliuz, ilçede yeni sulama imkanlarının geliştiğine dikkat çekiyor. Doğru bölgelerde yapılacak çalışmalarla, geçmişte festivallere konu olan bu karakteristik karpuzların günümüzde yeniden yetiştirilebileceği ve Beyağaç'ın tarımsal ekonomisine tekrar kazandırılabileceği vurgulanıyor.
