“Hibrit Yapay Zekâ Modelleriyle Tarihsel Metin Analizi: Atatürk Dönemi Okuyucu Mektupları ve Hükümet Gündeminin Veri Odaklı İncelenmesi” başlıklı proje, 1923-1938 yılları arasındaki Türkiye’yi kapsıyor. Proje kapsamında, o döneme ait çok sayıda okuyucu mektubu; doğal dil işleme (NLP) ve büyük dil modelleri (LLM) kullanılarak sistematik bir analize tabi tutulacak.
24 ay sürecek olan çalışmanın temel amacı; Atatürk dönemi Türkiye’sinde halkın gündelik taleplerini, beklentilerini ve eleştirilerini "aşağıdan tarih" yaklaşımıyla ortaya koymak. Böylece sıradan insanların siyasi, iktisadi ve toplumsal gündemlerinin, iktidar merkezli süreçleri ne ölçüde etkilediği verilerle açıklanacak.
Dönem Türkçesine Özel "Sürekli Öğrenme" Modeli
Proje Yürütücüsü Prof. Dr. Umut Karabulut, projenin literatürdeki önemli bir boşluğu dolduracağını belirterek şu bilgileri aktardı:
“Mevcut dil modellerini, 1923-1938 döneminin kendine özgü kelime ve deyim yapısını yakalamak amacıyla ‘sürekli öğrenme’ (continual learning) yöntemiyle uyarlayacağız. Bu sayede tarihsel metinlerin analizinde doğruluk ve güvenilirlik artarken, Türkçe dil modelleri için de tarihsel bir adaptasyon çerçevesi sunulmuş olacak.”
Geniş Veri Seti: Gazetelerden Dergilere
Araştırmada toplumun farklı kesimlerinin sesini duyabilmek adına zengin bir veri kümesi oluşturuldu. Dönemin etkili yayın organlarından Hâkimiyet-i Milliye (Ulus) ve Cumhuriyet gazetelerinin yanı sıra İkdam, Vakit (Kurun), Akşam ve Tanin gazeteleri ile Sebîlürreşâd ve İctihad dergileri projenin ana veri kaynaklarını oluşturuyor.
Disiplinlerarası Güç Birliği
Pamukkale Üniversitesi ve İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü’nden uzman isimlerin bir araya geldiği projenin araştırma ekibinde şu isimler yer alıyor:
-
Prof. Dr. Sezen Karabulut (PAÜ İTBF Tarih Bölümü).
-
Arş. Gör. Dr. Merve Özdeş Demir (PAÜ Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği).
-
Öğr. Gör. Dr. Mustafa İlter (İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü).
Proje, hem sosyal ve beşerî bilimlerde hem de yapay zekâ araştırmalarında yeni bir metodolojik çerçeve sunmayı hedefliyor.