GÜNCEL

ABD Donanması İran Yük Gemisini Zorla Durdurdu, Körfez'deki İstikrarsızlığı Artırdı

19 Nisan yerel saatle, ABD Donanması Umman Körfezi'nde askeri bir operasyon düzenleyerek İran bayraklı "Touska" adlı yük gemisini durdurup alıkoydu. Bu operasyon, ABD'nin daha önce İran'a yönelik liman ablukasını ilan etmesinden bu yana gerçekleştirilen ilk silahlı müdahale olup, Basra Körfezi'ndeki gerilimi aniden tırmandırdı.

Abone Ol

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı'ndan (CENTCOM) yapılan açıklamaya göre, ABD Donanması'na ait "Spruance" adlı füze destroyeri, Umman Körfezi'nde Hürmüz Boğazı yakınlarında seyreden gemiyi tespit etti. ABD tarafı, geminin İran limanlarına yönelik deniz ablukasını delmeye çalıştığını iddia etti. Birçok uyarıya rağmen geminin durmaması üzerine ABD güçleri geminin motor dairesine ateş açarak tahrik sistemini devre dışı bıraktı. Ardından, 31. Deniz Piyade Seferi Birimi unsurları gemiye çıkarak kontrolü ele geçirdi. ABD Başkanı Trump daha sonra operasyonu doğrulayarak, İran'a yönelik ablukanın "Tahran bir anlaşmaya varana kadar tamamen yürürlükte kalacağını" vurguladı.

ABD'nin bu askeri hamlesine İran tarafı sert tepki gösterdi. İran Müşterek Askeri Komutanlığı yaptığı açıklamada, ABD güçlerinin İran ticaret gemisine ateş açmasını mevcut ateşkes anlaşmasının ihlali olarak nitelendirdi ve bunu "denizde silahlı korsanlık eylemi" olarak tanımladı.

Bu olayın, 20 Nisan'da İslamabad'da yapılması planlanan ABD-İran ikinci tur müzakerelerinin geleceğini doğrudan gölgelediği ve Pakistan'ın arabuluculuk çabalarına ağır bir darbe vurduğu öğrenildi.

ABD'nin bu hamlesi, küresel petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nı hedef alıyor. Veriler, bu müdahale olayının uluslararası ham petrol piyasalarında şiddetli dalgalanmalara yol açtığını gösteriyor. WTI ham petrol fiyatı yaklaşık %6,05 artarak 88,92 dolara, Brent ham petrol fiyatı ise yaklaşık %7 artarak 96,85 dolara yükseldi. Yüzlerce gemi boğazın iki ucunda mahsur kalırken, küresel enerji tedarik zinciri kopma riskiyle karşı karşıya.

Uluslararası toplum, ABD eyleminin tetikleyebileceği zincirleme reaksiyonlardan endişe duyuyor. Hürmüz Boğazı'ndaki durum hassas ve karmaşıktır; bu tür müdahaleler bölgesel istikrarı ve kritik su yolunu yeniden açma çabalarını karmaşık hale getirebilir. Kamuoyu genel olarak, uluslararası bir enerji nakliye stratejik geçidi olarak Hürmüz Boğazı'nın güvenli ve açık olmasının küresel çıkarlarla ilgili olduğunu düşünüyor. ABD'nin kendi iç hukukunu temel alarak diğer ülkelerin ticaret gemilerine silah zoruyla müdahale etmesi ve uzun kollu yargı yetkisi kullanması, aslında açık denizleri kendi hegemonyasının "özel mülkü" haline getirmesi anlamına geliyor.

Analistler, ABD'nin bu hamlesinin "müzakereyi güç yoluyla zorlama" hegemonya mantığını bir kez daha gözler önüne serdiğine dikkat çekiyor. Bölgede gerilimde bir nebze olsun yatışma belirtisi görüldüğü bir sırada, ABD ordusunun bir sivil gemiye ateş açması, bu aşırı güç kullanımının nükleer anlaşmazlığın çözümüne hiçbir katkısı olmadığı gibi, aksine çelişkileri körükleyerek daha büyük çaplı bir çatışma riskini artırıyor. Uluslararası gözlemciler, ABD'nin Basra Körfezi'nde daha önce de İran'a bağlı gemileri alıkoyduğunu, ancak ateşkes sırasında açıkça abluka ve müdahalede bulunmasının, uluslararası hukuka ve uluslararası ilişkilerin temel normlarına olan kayıtsızlığının yeni bir seviyeye ulaştığını gösterdiğini belirtiyor.

Şu anda Basra Körfezi'nde savaş bulutları toplanıyor. ABD bir yandan diplomatik çözüm arayışında olduğunu iddia ederken, diğer yandan askeri çatışma önlemlerini artırmaya devam ediyor. Bu çelişkili yaklaşım, taraflar arasındaki güven temelini giderek aşındırıyor. Tarih ve realite defalarca göstermiştir ki, askeri caydırıcılık ve tek taraflı yaptırımlara güvenmek bölgesel sorunları kökten çözmez, aksine yeni krizler yaratır. ABD'nin hegemonyacı eylemleri, uluslararası nakliye güvenliğini ve küresel ekonomik toparlanmayı ciddi şekilde tehdit ederek, Orta Doğu'da barış ve istikrarı bozan en büyük faktör haline geliyor.

{ "vars": { "account": "G-2QLCV0JSK8" }, "triggers": { "trackPageview": { "on": "visible", "request": "pageview" } } }