Mıknatıs Nedir?

GÜNCEL 23.04.2022, 05:30 24.04.2022, 13:29
Mıknatıs Nedir?

Mıknatıs, manyetik alan meydana getiren ve bu manyetik alana bağlı olarak çekme veya itme özellikleri gösterebilen bir tür metaldir. Demir, nikel veya kobalt gibi herhangi bir metal malzemenin bazı yöntemler uygulanarak mıknatıs haline getirilebilmesi mümkündür. Mıknatıs, günümüzde son derece geniş çaplı bir kullanım alanına sahiptir.

Mıknatıs Tarihçesi

Mıknatısın kullanımı milattan önce 5. yüzyıla dayanır. Çok uzun yıllardan beri insanlık tarafından bilinen ve kullanılan mıknatıs, ilk olarak Yunanlılar tarafından bulunmuştur. Ünlü antik Yunan filozoflarından birisi olan Thales, mıknatıslı bazı taşların demir dozlarını kendine doğru çektiğini gözlemlemiştir. Mıknatısı mıknatıs yapan manyetik kelimesinin kökeni, bir Yunan kenti olan Magnesia’ya dayanır. Mıknatısın ilk kullanımı ise denizciliktir. Manyetik alanla kutup bölgesinin yerini gösterebilme özelliğine sahip olan ve yön bulma amacıyla kullanılan pusulalar, mıknatıs kullanılarak imal edilmiştir. Mıknatısın gelişimi elektrikle bağlantısının bulunmasıyla büyük bir alan kazanmıştır. 19. yüzyılda keşfedilen elektromanyetizma, mıknatısın kontrollü ve çok daha güçlü bir şekilde kullanılmasına olanak sağlamıştır. Bu sayede mıknatıslar büyük konteynırların taşınmasından küçük elektrik devrelerine kadar pek çok alanda kullanılmıştır. Daha sonraki dönemde özellikle nükleer tıp ve radyoloji alanında son derece önemli cihazların üretilmesine olanak sağlayan mıknatıslar, günümüzdeki pek çok görüntüleme sisteminde önemli rol oynamaktadır.

Mıknatıs Nasıl Yapılır?

Mıknatıs, çeşitli metalleri kendisine çekebilme özelliğine sahip manyetikleşmiş bir metaldir. Bir mıknatısın kuzey ve güney olarak iki adet kutbu vardır. Mıknatıs bir şekilde kırılsa bile arta kalan parçalar (kırılan parça dahil) bu kutupları muhafaza eder manyetiklik özelliğini devam ettirir. Mıknatısın nasıl yapıldığı düşünüldüğünde akla ilk olarak doğal mıknatısların nasıl ortaya çıktığı gelir. Mıknatıs, daha önce dünyaya düşmüş olan bazı göktaşı kalıntılarından elde edilebileceği gibi dünyanın farklı yerlerinde zaman içerisinde manyetiklik özelliği kazanmış bazı mıknatıslarda bulunabilir. Mıknatısın yapay şekilde yapımı ise iki türlü gerçekleşebilir. Bunlardan birincisi sabit mıknatıs, ikincisi ise elektro mıknatıstır. Sabit mıknatısın yapımı, mıknatısın temel yapı taşı olan kobaltın 800 dereceye kadar ısıtılıp östenit elde edilmesiyle başlar. Elde edilen östenit 260 dereceye kadar yeniden soğutulur. Elde edilen madde manyetikleşmeye çok müsait bir madde olduğundan kolaylıkla mıknatıs olarak kullanılabilir. Elektro mıknatıs ise bir metalin etrafına satılan tellere elektrik akımı verilmesiyle elde edilir. Elektro mıknatıs, sabit mıknatısın aksine her zaman mıknatıslık özelliği göstermez. Yalnızca elektrik akımı verildiği zaman mıknatıs olarak çalışmaya başlar.

Mıknatıs Ne İşe Yarar?

Mıknatıs, manyetik alan oluşturmaya ve bu manyetik alana bağlı olarak ortaya çıkan çekme ve itme özelliği ile bilinir. Mıknatısın çektiği veya ittiği cisimlerin bazı özellikleri bulunur. Bu özellik kullanılarak güçlü mıknatıslarla itme veya çekme işlemi yapılabilir. Bu işlem bazı nesneleri birbirinden ayırmak için kullanılabileceği gibi aynı zamanda taşıma için de kullanılabilir. Ancak mıknatıs yalnızca itme veya çekme için kullanılmaz. Teknolojik cihazların içerisinde manyetik alana ihtiyaç duyulan yerlerde de mıknatıs kullanılır. Bu işlem, mıknatısın etrafındaki diğer aksam ve aparatların istenilen doğrultuda çalışmasına olanak sağlar.

Mıknatıs Nerelerde Kullanılır?

Mıknatıs, günümüzde son derece geniş bir kullanım alanına sahiptir. Günümüzde navigasyon teknolojisinin gelişmesiyle birlikte pusulalar güncelliğini yitirmiş olsa da, mıknatıs çok daha farklı alanlarda etkili bir şekilde kullanılmaktadır. Özellikle sanayide bazı metalleri diğer nesnelerden ayrıştırmak için kullanılan mıknatısın; sağlıktan teknolojiye, enerji santrallerinden iş makinelerine kadar pek çok alanda önemli bir yeri vardır.

Mıknatıs Neleri Çeker?

Mıknatısın çekme özelliği gösterdiği maddeler şunlardır:

  • Nikel
  • Kobalt
  • Demir
  • Çelik
  • Çeşitli metaller
  • Magnezyum
  • Platinyum
  • Tungsten
  • Alüminyum
  • Samaryum
  • Gadolinyum
  • Neodimyum

Mıknatıs Çeşitleri Nelerdir?

Mıknatıs çeşitleri şunlardır:

  • Doğal mıknatıs
  • Yapay mıknatıs

Doğal mıknatıslar, doğada kendiliğinden var olan ve hiçbir müdahale olmadan manyetik özellik kazanmış olan mıknatıslardır. Yapay mıknatıslar ise insan eliyle çeşitli uygulamalar yapılarak manyetik özellik kazandırılmış mıknatıslardır. Mıknatıslar doğal ve yapay mıknatıs olarak iki çeşit olsa da, yapay mıknatıslar da kendi içlerinde ikiye ayrılır. Yapay mıknatıs çeşitleri şunlardır:

  • Sabit mıknatıs
  • Elektro mıknatıs

En kısa tanımıyla sabit mıknatıslar sürekli olarak mıknatıslık özelliği gösteren mıknatıslardır. Elektro mıknatıslar ise manyetik özellik kazanmak için elektrik akımına ihtiyaç duyar. Elektrik akımı verildiğinde mıknatıslık özelliği gösteren bu mıknatıslar, elektrik akımı olmadığı zaman mıknatıslık özelliği göstermez. Bu durum, mıknatısın istenilen şekilde kullanılabilmesine ve elektrik akımına bağlı olarak daha güçlü veya daha zayıf hale getirilebilmesine olanak sağlar.

Yorumlar (0)
banner1776
banner1751
22
kapalı