04.07.2019, 17:46

Ekonomik Kalkınmada Başarı Öyküsü: Tayvan

“Tam bağımsızlık, ancak mali bağımsızlık ile mümkündür. Bir devletin maliyesi bağımsızlıktan yoksun olunca, o devletin bütün hayat ışıklarında bağımsızlık felç olur.”
Gazi Mustafa Kemal ATATÜRK

2019 yılında Uluslararası Para Fonu (IMF) yayınladığı raporda ülkelerin Gayrisafi Yurt İçi Hasılaları (GSYİH) baz alarak oluşturduğu dünyanın en büyük ekonomi sıralamasına göre Tayvan 579.302 milyar dolarlık ekonomisiyle 22. Sırada yer aldı. Dört Asya kaplanından biri olan Tayvan 23 milyonluk nüfusa ve 36 bin kilometrekarelik yüzölçümüne sahip. Son yıllarda Tayvan hem iş dünyasının hem de kültür turizminin cazip merkezlerinden biri olarak öne çıkıyor.

Tayvan’ın kısaca tarihi…
Tayvan adasının resmi tarihi 1624’te Hollanda tarafında sömürgeleştirilmesiyle başlamıştır. 1683 yılından itibaren ise ada Çin İmparatorluğunun yönetimine geçmiş ve Çin’in bir parçası haline gelmiştir.1895 yılındaki Japonya-Çin savaşı sonunda Çin’in yenilmesiyle adanın hakimiyeti Japonya’ya geçmiştir. Ancak ikinci dünya savaşında yenilen Japonya, Tayvan’ı Çin’e iade etmek zorunda kalmıştır.

Çin – Tayvan İlişkisi…

1912 yılında Çin’de Milliyetçi Partinin (Kuomindang) Çin’deki Mançu  hanedanlığını yıkıp yerine cumhuriyet rejimini ilan etmiştir. Çin’de 1921 yılında kurulan Komünist Parti henüz yeteri güce ve kitleye ulaşamamıştır. Ancak uzun vadede Çin’de etkisini arttırmaya başlamış, 1930’larda kırsal alanlarda güçlenmeye başlayan Komünist parti Japon işgaliyle birlikte güç kazanmış ve 1937-1945 yılları boyunca Çin’in Büyük bir kısmını ele geçirmiştir. İkinci Dünya Savaşının bitmesiyle birlikte Japonlarla savaşta güç kaybeden Milliyetçi Partiyle karşı bunun tersine güç kazanan Komünist parti karşı karşıya gelmiştir.
1946 Yılında başlayan iç savaş üç sene sürmüş ve Çin Komünist Parti bu iç savaştan galip ayrılmış ve  Komünist Partinin lideri olan Mao Zedong, 1 Ekim’de Çin Halk Cumhuriyeti’ni ilan etmiştir.

Bunun sonucunda, Kuomindang (Milliyetçi Parti-KMT) lideri Chan Kai Shek, hanedanlık hazinesi de dahil olmak üzere ülkenin maddi kaynaklarının önemli bir kısmını alarak iki milyon kişilik ordusuyla birlikte Tayvan adasına çekilmiş ve Çin Cumhuriyetini Tayvan’a taşımıştır. 

Ancak uluslararası alanda Çin’i Kuomintang temsil etmeye devam etmiştir. BM ve ABD de dâhil olmak üzere birçok devlet Komünist Çin’i otorite olarak  tanımamıştır ve Birleşmiş Milletlerde  uzun süre Çin’i Kuomintanglar temsil etmeye devam etmişlerdir.1960’larla birlikte değişen ÇHC-Sovyet ilişkisi Batının lehine dönmüş ve Çin ile ilişkilerde bir detant dönemine girilmiştir. 1971 yılına gelindiğinde ise Çin Cumhuriyeti Çin’in temsilcisi olmaktan çıkarıldı ve yerine Çin’in temsilcisi olarak Çin Halk Cumhuriyeti getirildi.

Kuomintang Çin’in meşru  temsilcisi olma iddialarını savunmaya devam etmiştir. Çin Halk Cumhuriyetinin BM’nin otorite olarak tanıması ardından Batılı Devletler de tanımaya başlamışlar ve aynı zamanda Çin’in ‘’Tek Çin Politikası’’ nı da  benimsemişlerdir. Bu devletler Tayvan’la diplomatik ilişkiler kesmişlerdir  ancak tam anlamıyla ilişkileri kesmeyip gayri resmi ilişkilerde bulunmaya devam etmişlerdir. Tayvan’ın baştan beri en büyük müttefiki olan ABD de ilişkileri kesmiştir ancak gayri resmi bir şekilde Tayvan’la ilişkileri devam ettirebilmek için ABD Kongresinde 1979 yılında kabul ettiği The Taiwan Relations Act belgesi, ABD’nin resmi olmayan ilişkilerde bulunmasına hukuki zemin hazırlamıştır.

Sonuç olarak Çin Halk Cumhuriyeti ise Tayvan’ı özerk bir bölge olarak görüyor ve Tayvan’ı bir ülke olarak tanıyan ülkelere ambargo uyguluyor.

Tayvan ile Çin arasında problem olduğu için Çin Halk Cumhuriyeti’nin içinde bulunduğu hiçbir uluslararası organizasyonda Tayvan tanınmıyor.

Tayvan, dünyada sadece 23 ülke tarafından tanınıyor. Türkiye de Tayvan’ı resmen tanımayan ülkeler arasında yer alıyor. Tayvan’da ülkemizi Türk Ticaret Ofisi temsil ediyor. Yani birçok ülke Tayvan’ı tanımasa da burada elçilik düzeyinde temsilcilikler bulunduruyor.

Tayvan Kore ve Vietnam’a eşit uzaklıkta bulunması dolayısıyla da Soğuk Savaş süresince Çin, Endonezya ve Hindiçin’de komünizme karşı verilen mücadelede Tayvan ABD tarafından askeri müdahaleler için bir üs olarak kullanılmıştır.

Tayvan’ın etnik yapı bakımından Çin’le bir farklılığı yoktur. 23 Milyon nüfusa sahip olan Tayvan’ın %98’ini Çinliler oluşturmaktadır. %2’lik bir kısımda ise dağlık bölgelerde yaşayan Malay-Polonez kökenli insanlar yaşamaktadır. Tayvanlıların kimliklerinin oluşmasında ırklarından ziyade yaşamış oldukları sistemin etkisi daha büyüktür. Bu kimliğin oluşmasında Kuamintang’ın adaya gitmeden önceki dönemde Japon idaresi altında kalmalarının etkisi de dâhil edilebilir.

Tayvan’ın dünyadaki önemi ne?
Tayvan, 1960-1990 arasındaki hızlı kalkınması dolayısıyla dört Asya kaplanından biri olarak anılıyor.

İhracat ve yurt dışında yaptığı yatırımlara dayalı ekonomisiyle Tayvan'da hizmet sektörü henüz çok gelişmemiş. Bu nedenle ada dünya genelinde ekonomik krizlerden en hızlı etkilenen yerlerden biri.

Asgari ücretin 700 dolar seviyelerinde olduğu ada ekonomisinde sadece iç tüketim yeterli değil. Ekonominin ihracata dayalı olması nedeniyle iç dinamikleri geliştirmek için çaba harcayan Tayvan, ticaret yaptığı taraflarla yatırım ve insan kaynağı değişimine dayalı ilişkiler ağı kurmak istiyor.

Enerjisini ithal eden Tayvan, enerji üretimini de özel sektöre açıyor. Ancak enerji dağıtım ve aktarma sektörlerini ise kendi elinde tutuyor. Ayrıca adada doğum oranının yüzde 0,9'lara kadar gerilemesi ve yaşlanan nüfus sebebiyle sosyal güvenlik ve emeklilik sisteminde yakın gelecekte bütçe sorunları bekleniyor.

Taipei'in birçok noktasında yaşlıların emeklilik sistemindeki bütçe kesintisi nedeniyle hükümet karşıtı protestolar yaptığı görülüyor

Adada ekonomik tablo genel olarak istikrarlı bir tavır sergiliyor. Tayvan, ihracata dayalı ekonomisi, bilişim ve inovasyon alanındaki gelişmeleri sayesinde 530 milyar dolar seviyelerindeki gayri safi yurt içi hasılasındaki istikrar ve artışı korumak adına rekabeti geliştirmek için çaba harcıyor.

Tayvan'ı "Asya kaplanı" yapan önemli unsurlardan bilişim teknolojileri altyapısı, sanayi ve makine teknolojisi adada hızlı gelişme gösteriyor.

Rekabeti artırmak ve gelişimi desteklemek için Tayvan yönetimi 1993'te "Tayvan Mükemmellik Ödülleri" adıyla bir değerlendirme sistemini faaliyete geçirdi. Buna göre, adada faaliyet gösteren firmaların ürünleri önce yerel uzmanlar tarafından tasarım, kalite, pazarlama ve üretim alanında değerlendirilerek Tayvan Mükemmellik Ödülü'ne layık görülüyor.

İkinci aşamada ise uluslararası uzmanlar bu alanlarda ödül alanlar arasından yaptıkları seçimle altın ve gümüş madalya kazanmaya hak kazananları belirliyor. Bu ürünlerde temel kriter ise tamamen yerli üretim olması. Ardından seçilen bu ürünler Tayvan Mükemmellik Pavyonu'nda sergileniyor ve satışa çıkarılıyor.

Yetkililer, bu sayede Tayvan'da inovasyon ve teknolojinin ilerleme ivmesini koruduğunu ve firmaların birlikte entegre çalışma ve üretim yapma kültürünün geliştiğini aktarıyor.

Dünya geneline açılmış onlarca dev şirket…… 
HTC, MSI, ASUS, Asrock, BenQ, Acer, A4Tech, ADATA,AOC, Biostar, Cooler Master, Delta Electronics, D-Link, FaceVision, Foxconn, G-Skill, Gigabyte, Mediatek, JMicron, Realtek, SeaSonic, SilverStone, Thermaltake, ZyXel, TrendMicro, Transcent, Cybrlink ve birçok şirket daha……


Dünyadaki hemen her bilgisayarın en az bir parçasında Tayvan’ın izi var….

Dünyadaki bilgisayarların çiplerinin büyük bölümü Tayvan’da üretilmekte. Tayvanın en büyük markası olan Asus sadece 2005 yılında toplam 50 milyon anakart ihraç etti. Bu 2005 yılında her üç kişisel bilgisayardan birinin ASUS marka anakart kullandığı anlamına gelmekte. ASUS  2012 yılında 1,711 milyar ABD Doları piyasa değerine ulaştı. Başta ASUS olmak üzere Tayvan şirketleri gün geçtikçe büyümeye devam ediyor….

Sonuç olarak….
Başta ekonomik, jeopolitik ve birçok öneminden dolayı Çin devleti Tayvan’a uyguladığı baskıyı gün geçtikçe arttırıyor. Tıpkı son günlerde büyük olayların yaşandığı Hong Kong’a uyguladığı baskı gibi. Ancak yazımda da belirttiğim üzere Tayvan devletini dünyada sadece 23 ülke tanımasına rağmen birçok ülke Tayvan’da elçilik düzeyinde temsilcilikler bulunduruyor. Ve dünyada kullanılan birçok teknolojik ürünün en ufak parçasında dahi olsa Tayvan ve Tayvan şirketlerinin imzası var. Tayvan bu sayede 23 milyonluk nüfusuyla 1,5 milyar nüfusa yaklaşan Çin devletinin dev gücüne kafa tutabiliyor. Kişisel görüşüm Çin’in rakibi süper güçlerinde desteğiyle Tayvan tıpkı Hong Kong gibi yakın zamanda tam bağımsızlığını kazanıp Çin’in “Tek Çin” politikasını mağlup edebilir.

Tayvan’ın bu kadar küresel teknoloji şirketini dünyaya sunması tabii ki de tesadüf değil.  Turizm, bankacılık ve sigortacılık alanlarında da dünyada söz sahibi olan Tayvan’ın başarılı ekonomisinin arkasında akılcı, kendi öz kaynaklarını ve halkının özelliklerini bilen, istikrarlı, sabırlı, yıllara planlı olarak dağıtılan bir ekonomi politikası yatıyor. 

Yazımı vaktinizi ayırıp okuduğunuz için teşekkür ederim. Yazımda alıntı yaptığım haber, röportaj ve makaleler sırasıyla:

https://www.aa.com.tr/tr/dunya/-tayvan-ekonomik-rekabette-iddiali/894955
https://egezegen.com/ekonomi/dunyanin-en-buyuk-ekonomileri-siralamasi/
https://biliyormusunuz.net/hangi-cin-tayvanin-oykusu.html/
https://www.ilimvemedeniyet.com/devlet-mi-eyalet-mi-tayvan-sorunu.html
http://www.bilgesam.org/incele/864/-cin-ile-amerika-arasinda-var-olmaya-calisan-bir-ada–tayvan/#.VnAJV_mLTIU
http://www.bilgesam.org/incele/120/-tayvan%C2%92in-yeni-savunma-raporu-isiginda-asya-pasifik%C2%92teki-dengeler/#.VnASufmLTIU
http://blog.milliyet.com.tr/kita-cin-tayvan-iliskileri-ve-amerikan-comagi/Blog/?BlogNo=227024
http://tasam.org/tr-TR/Icerik/3079/cinin_tek_ulke_iki_sistem_politikasi_tayvan_hong_kong_ve_macau
www.fmprc.gov.com
http://www.sde.org.tr/tr/haberler/617/tayvan-parametresi-obama-hukumetinin-ikili-cin-politikasi.aspx (22 Ocak 2011)
ttp://www.ntv.com.tr/dunya/tayvana-silah-satacak-abdye-cinden-sert-tepki,m808Q8CTsk6KqY1D0saBxQ
http://www.yoldasin.com/asyanin-oteki-cinlisi-tayvan/
https://forum.shiftdelete.net/threads/tayvan-menseili-teknoloji-sirketleri.544047/
https://www.asus.com/tr/About_ASUS/Winning-formula/
https://shiftdelete.net/asusun-piyasa-degeri-aciklandi-49013
https://www.ensonhaber.com/tayvanda-foxconn-eski-muduru-iphone-calmaktan-tutuklandi.html

Yorumlar (0)
26°
açık
Namaz Vakti 21 Temmuz 2019
İmsak 04:10
Güneş 05:51
Öğle 13:15
İkindi 17:06
Akşam 20:29
Yatsı 22:03
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Alanyaspor 0 0
2. Ankaragücü 0 0
3. Antalyaspor 0 0
4. Beşiktaş 0 0
5. Denizlispor 0 0
6. Fenerbahçe 0 0
7. Galatasaray 0 0
8. Gazişehir Gaziantep 0 0
9. Gençlerbirliği 0 0
10. Göztepe 0 0
11. Kasımpaşa 0 0
12. Kayserispor 0 0
13. Konyaspor 0 0
14. Çaykur Rizespor 0 0
15. Sivasspor 0 0
16. Trabzonspor 0 0
17. Malatyaspor 0 0
18. Başakşehir 0 0
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 0 0
2. Adanaspor 0 0
3. Akhisar Bld.Spor 0 0
4. Altay 0 0
5. Altınordu 0 0
6. Erzurum BB 0 0
7. Balıkesirspor 0 0
8. Boluspor 0 0
9. Bursaspor 0 0
10. Eskişehirspor 0 0
11. Fatih Karagümrük 0 0
12. Giresunspor 0 0
13. Hatayspor 0 0
14. Keçiörengücü 0 0
15. Menemen Belediyespor 0 0
16. Osmanlıspor 0 0
17. Ümraniye 0 0
18. İstanbulspor 0 0
Takımlar O P
1. Bournemouth 0 0
2. Arsenal 0 0
3. Aston Villa 0 0
4. Brighton 0 0
5. Burnley 0 0
6. Chelsea 0 0
7. Crystal Palace 0 0
8. Everton 0 0
9. Leicester City 0 0
10. Liverpool 0 0
11. Man City 0 0
12. M. United 0 0
13. Newcastle 0 0
14. Norwich City 0 0
15. Sheffield United 0 0
16. Southampton 0 0
17. Tottenham 0 0
18. Watford 0 0
19. West Ham 0 0
20. Wolverhampton 0 0
Takımlar O P
1. Athletic Bilbao 0 0
2. Atlético Madrid 0 0
3. Barcelona 0 0
4. Celta de Vigo 0 0
5. Deportivo Alaves 0 0
6. Eibar 0 0
7. Espanyol 0 0
8. Getafe 0 0
9. Granada 0 0
10. Leganés 0 0
11. Levante 0 0
12. Mallorca 0 0
13. Osasuna 0 0
14. Real Betis 0 0
15. Real Madrid 0 0
16. Real Sociedad 0 0
17. Real Valladolid 0 0
18. Sevilla 0 0
19. Valencia 0 0
20. Villarreal 0 0